Hét platform voor en over Amsterdam Zuid!

HET MUSEUMPLEIN IN OORLOGSTIJD

HET CONSULAAT VAN DE DUITSERS

Gepubliceerd op: 2 mei 2019

 

Museum Market Weekendtips Amtserdam Zuid 17 februari

Het Museumplein is één van de toeristen-trekpleisters van Amsterdam. De vele musea en hun mooie, groene voortuin zorgen ervoor dat iedereen graag een bezoekje brengt aan dit historische plein. Dit was echter niet altijd zo. In de oorlog was het Museumplein een tijd lang niet toegankelijk voor de bewoners van Amsterdam.

 

Op Museumplein 19 vinden we nu het Amerikaanse consulaat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had dit gebouw echter een hele andere functie… Het gebouw werd in 1912 gebouwd in opdracht van Baron Willem Frederik van Heukelome en werd in uitvoering gebracht door architecten Th.G. Schill en D.H. Haverkamp. Het huis was officieel bedoeld om ruimte te bieden voor één gezin, maar het was heel erg groot. Daardoor ontstonden er ruimtes voor het personeel, een zitkamer, een salon én een speelruimte; erg bijzonder voor die tijd. In 1938 werd het pand verkocht door de weduwe van de Baron. De Duitse regering was de hoogste bieder.

 

Museumplein 19

Beeld: Stadsarchief

 

In april 1938 kreeg de Duitse regering toestemming om dit pand te gebruiken als consulaat, dat een belangrijke functie kreeg tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1940 werd Nederland en daarmee Amsterdam bezet door Nazi-Duitsland. Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart had toen de leiding over bezet Nederland. Hij benoemde Hans Böhmcker tot vertegenwoordiger van het Duitse Rijk in Amsterdam. Böhmcker vestigde zijn kantoor in het consulaat aan het Museumplein. Met hem kwamen, in de naastgelegen panden, het hoofdkwartier van het Duitse leger en de politie. Hierdoor werd het Museumplein een symbool voor nazi-Duitsland in Amsterdam.

 

>> Het artikel gaat verder onder de advertentie <<

>> vervolg artikel <<

 

Vooral in de beginjaren van de oorlog maakten de Duitsers veel gebruik van het consulaat en het aangrenzende Museumplein. Zo werden alle musea op het plein bezet door de nazi’s. Om te zorgen dat alle kunst goed bewaard zou blijven, ging veel kunst ‘op de vlucht’. Dit houdt in dat de kunst uit de musea van de muren werd gehaald, uit angst voor vernietiging door de Duitsers. Willem Sandberg, toentertijd conservator en adjunct-directeur van het Stedelijk Museum, was een van de leiders van dit kunstverzet. Alle belangrijke werken van het museum werden verstopt in een bunker in de duinen bij Castricum. Niet alleen werk van het Stedelijk ging naar deze verstopte bunker, maar ook de Nachtwacht werd hier uiteindelijk opgerold naartoe gebracht. Het Museumplein werd tot 1943 ook gebruikt voor de verspreiding van Nazi-propaganda, zo werd het regelmatig gebruikt voor massabijeenkomsten van de Duitsers.

 

Stedelijk Museum

Beeld: Stedelijk Museum

 

Vanaf het voorjaar van 1943 veranderden de omstandigheden op het Museumplein volledig. Het ging minder goed met Duitsland in de oorlog en dat was te zien in het Museumkwartier. Het plein veranderde van een massabijeenkomst-plek in een ‘Sperrgebiet’ – een door de Duitsers bezet gebied. Het plein was niet meer toegankelijk voor de inwoners van Amsterdam en werd met kuilen en prikkeldraad een soort oorlogsgebied. Er werden bunkers langs de musea gebouwd en alle wegen van en naar het plein werden afgezet. Pal voor het consulaat werd een schuilkelder gebouwd, voor wanneer de geallieerden zouden aanvallen.

In 1945 werd Nederland bevrijd en daarmee kwam er een einde aan de bezetting van de Duitsers op het Museumplein. De sleutels van het consulaat werden afgepakt en overhandigd aan de Amerikanen. Zij kregen toestemming om van Museumplein 19 het Amerikaanse consulaat te maken, waar het tot op de dag van vandaag ook nog steeds zit. De bunkers die de Duitsers op het plein hadden gebouwd werden pas in 1953 opgeblazen. Deze restanten van de Duitse bezetting maakten plaats voor de Museumweg.

Het Museumplein werd weer gerenoveerd tot het mooie plein waar wij nu allemaal zo van houden!

 

Tekst: Bas Beekman

Bron: Joods Amsterdam

Gedeeld

verder lezen

COLUMN NYNKE: BUY LESS, CHOOSE WELL

COLUMN NYNKE: BUY LESS, CHOOSE WELL

COLUMN NYNKE: BUY LESS, CHOOSE WELL Gepubliceerd op:  Het einde van de zomer nadert, de kledingwinkels hebben hun nieuwe collectie binnen. De modeindustrie evolueert in een rap tempo en is niet te vergelijken met 20 jaar...

COLUMN NYNKE: BUY LESS, CHOOSE WELL

COLUMN NYNKE: BUY LESS, CHOOSE WELL

COLUMN NYNKE: BUY LESS, CHOOSE WELL Gepubliceerd op:  Het einde van de zomer nadert, de kledingwinkels hebben hun nieuwe collectie binnen. De modeindustrie evolueert in een rap tempo en is niet te vergelijken met 20 jaar...